Hoe verder met de verwijsindex in 2012?

21 december 2011

De verwijsindex risicojongeren (VIR) is een digitaal systeem dat risicosignalen van hulpverleners over jongeren (tot 23 jaar) bij elkaar brengt. Het is de taak van gemeenten om de aansluiting van ‘hun’ lokale hulpverleners op de landelijke verwijsindex te organiseren. Bij vrijwel alle gemeenten is dit in de zomer van 2011 gerealiseerd. Hoe gaan we verder in 2012?

Per 1 augustus 2010 is de wet inzake de verwijsindex risicojongeren (VIR) in werking getreden en hadden gemeenten de wettelijke plicht zich aan te sluiten op de verwijsindex. Precies een jaar later, in de zomer van 2011, was landelijke dekking gerealiseerd met ruim 400 aangesloten gemeenten. Een prima resultaat, meldt Gregor Neggers vanuit het ministerie van VWS. “Maar het zegt niet alles. Er zijn heel veel mensen bezig met de verwijsindex. Sommigen zijn laaiend enthousiast. Maar eerlijkheid gebied te zeggen dat anderen sceptisch blijven.”

Gebruik is de uitdaging

De VIR is als instrument gemakkelijk te installeren. De uitdaging zit ‘m in het gebruik. Wat doen gemeenten en lokale hulpverleners ermee? Willen mensen samenwerken? Lukt het om samenwerkingsafspraken te maken? En deze vast te leggen, zodat alle betrokkenen zich eraan houden. Zijn mensen voldoende ingewerkt op de VIR? Dat zijn vragen die spelen, ondanks de geslaagde invoering van de verwijsindex.

Spanningsveld

De twee meest prangende vragen zijn en blijven ‘wanneer moet ik melden?’ en ‘welke gegevens mag ik uitwisselen?’. De wet schetst in dit geval een vrij breed kader. Met name omdat de verwijsindex een breed scala aan beroepsgroepen bedient. Gemeenten kunnen zelf inkleuren hoe zij de verwijsindex willen gebruiken. Maar dan moeten zij wel een duidelijke keuze maken.

Evaluatie in 2012

Hoe gaan we verder in 2012? Gregor Neggers onderscheidt drie vervolgstappen:

• Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid over de VIR. Het Rijk biedt ondersteuning in het gebruik ervan. Beleidsmedewerkers van het ministerie van VWS reizen het land door, spreken met gemeenteambtenaren en professionals en bevorderen gegevensuitwisseling. Er is een handreiking beschikbaar voor het melden aan de verwijsindex. En er is een privacytool ontwikkeld, die professionals in een aantal stappen door het woud aan regelgeving loodst, zodat zij een zorgvuldige afweging kunnen maken;
• Het Rijk werkt aan doorontwikkeling van een ‘gezinsfunctionaliteit’ in de VIR. Gebruikers gaven aan een manco in de VIR te zien, namelijk dat deze zich alleen toespitst op de individuele jeugdige, waarmee het systeem de jeugdigen daaromheen (lees: broertjes en zusje) uit het oog verliest. Na een motie vanuit de Tweede Kamer, die opriep gezinsmelding op te nemen in de VIR, wordt momenteel een wetsvoorstel voorbereid om de gezinsfunctionaliteit te realiseren. Dit wetsvoorstel in voorbereiding zal straks onderdeel gaan uitmaken van het wetsvoorstel waarmee de stelselwijziging zorg voor jeugd wordt gerealiseerd;
• Het Rijk is kort geleden begonnen met de voorbereiding van een evaluatie van de verwijsindex. Begin 2012 vindt de evaluatie plaats, die zowel kwantitatief als kwalitatief zal zijn. Voor het kwalitatieve deel van de evaluatie krijgt een aantal meldingsbevoegde mensen via de email een enquête toegestuurd. Na analyse van alle gegevens volgt een traject van terugkoppeling via bel- en bezoekrondes en wellicht een afsluitende bijeenkomst.
  

De evaluatie moet vooral inzichten opleveren in het gebruik van de VIR. Wordt de verwijsindex gebruikt? Zo ja, wordt deze gebruikt zoals bedoeld? Zo nee, hoe is dit op te lossen? Uiteraard wordt u over de evaluatie van de VIR op de hoogte gehouden via www.samenwerkenvoordejeugd.nl.